DỊCH COVID-19 – DOANH NGHIỆP CẦN QUAN TÂM

0

Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh viêm đường hô hấp- virus Covid-19 , nhiều doanh nghiệp đang đứng trước nguy cơ phải tạm ngừng hoạt động theo quyết định của cơ quan chức năng để cách ly, phòng tránh sự lây lan của dịch bệnh. Vậy đây có phải là trường hợp bất khả kháng hay không? Doanh nghiệp được áp dụng những chính sách gì về lao động, thuế, .v.v.để giảm tối thiểu thiệt hại, đặc biệt là áp dụng như thế nào về điều khoản bất khả kháng trong thời quá trình thực hiện hợp đồng sản xuất, kinh doanh với các bên đối tác?

Dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp Covid-19 có phải là sự kiện bất khả kháng không?

Theo pháp luật hiện hành, sự kiện bất khả kháng được định nghĩa: “Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép(Điều 156 Bộ luật dân sự) . Theo đó, để được xem là trường hợp bất khả kháng phải thỏa mãn các điều kiện:

  • Sự kiện xảy ra một cách khách quan hay gọi là sự kiện khách quan, tức sự kiện đó nằm ngoài phạm vi kiểm soát, ý muốn của các bên;
  • Hậu quả của sự kiện không thể lường trước được tại thời điểm giao kết hoặc trong quá trình thực hiện hợp đồng cho đến trước thời điểm xảy ra hành vi vi phạm;
  • Hậu quả của sự kiện đó không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và trong khả năng cho phép của các bên.

Đối với dịch Covid-19, ngày 01/2/2020 Thủ tướng đã ban hành Quyết định 173/QĐ-TTg công bố dịch viêm đường hô hấp cấp do vi rút Corona và đến nay vẫn chưa có thông báo hết dịch. Trong thời gian này, Nhà nước ta thường xuyên chỉ đạo, ban hành các lệnh cấm di chuyển, cách ly, ngưng hoạt động tại một số khu vực, … dẫn đến việc sản xuất, vận chuyển hàng hóa bị đình trệ hoặc một số cá nhân có vai trò chủ chốt bị hạn chế đi lại, cách ly. Vì vậy với tình hình hiện nay, dịch bệnh do Covid-19 thỏa mãn hai điều kiện là: (1) xảy ra một cách khách quan, (2) không thể lường trước được. Tuy nhiên, điều kiện (3) là “bên vi phạm đã thực hiện tất cả các biện pháp cần thiết để khắc phục nhưng không khắc phục được” vẫn chưa đáp ứng được.

Do đó, để xem dịch bệnh Covid-19 là sự kiện bất khả kháng thì Doanh nghiệp cần chứng minh: Doanh nghiệp đã thực hiện tất cả các biện pháp cần thiết để khắc phục nhưng vẫn không khắc phục được. Giả sử, trong trường hợp Doanh nghiệp buộc phải tạm thời dừng hoạt động theo chỉ đạo, yêu cầu của Cơ quan nhà nước thì có thể xem là đã đáp ứng được điều kiện (3). Khi đó, dịch Covid-19 sẽ được xem là sự kiện bất khả kháng đối với Doanh nghiệp.

Trong trường hợp xảy ra sự kiện bất khả kháng, Doanh nghiệp được áp dụng những chính sách gì về hợp đồng thương mại, lao động, ưu đãi về thuế, tài chính – ngân hàng,…

  1. Về các hợp đồng sản xuất, kinh doanh:

Theo thông lệ, khi có sự kiện bất khả kháng xảy ra thì bên bị ảnh hưởng bởi sự kiện bất khả kháng phải gửi thông báo và dự kiến những hậu quả có thể xảy ra cho bên còn lại trong một thời hạn hợp lý, thường thời hạn này sẽ được các bên quy định rõ tại hợp đồng đã ký kết. Nếu bên vi phạm không thông báo hoặc thông báo không kịp thời hoặc thông báo không đến tay cho bên còn lại thì sẽ mất quyền được miễn trách nhiệm và phải bồi thường các thiệt hại xảy ra do bên còn lại không nhận được thông báo (Điều 295 Luật Thương mại 2005, Điều 79 CISG).

Trong trường hợp bất khả kháng, các bên có thể thỏa thuận về việc gia hạn thời gian thực hiện hợp đồng. Trường hợp các bên không thể thỏa thuận được thì thời hạn kéo dài không quá:

  • 05 tháng đối với hàng hóa, dịch vụ mà thời gian giao hàng không quá 12 tháng từ khi hợp đồng được ký kết.
  • 08 tháng đối với hàng hóa, dịch vụ mà thời gian giao hàng được thỏa thuận trên 12 tháng kể từ khi giao kết hợp đồng.
  • Hoặc thời gian kéo dài được tính thêm bằng với thời gian xảy ra trường hợp bất khả kháng.

Nếu việc gia hạn kéo dài quá các thời gian trên, các bên có quyền từ chối thực hiện hợp đồng và không bên nào có quyền yêu cầu bên còn lại bồi thường thiệt hại. Trong trường hợp từ chối thực hiện hợp đồng thì bên từ chối phải thông báo cho bên còn lại biết trước khi bên còn lại bắt đầu thực hiện các nghĩa vụ hợp đồng (Điều 296 Luật Thương mại 2005).

Do đó, trong trường hợp xảy ra sự kiện bất khả kháng, Doanh nghiệp cần thông báo đến các đối tác về sự kiện bất khả kháng trong thời gian sớm nhất và đề nghị thỏa thuận về việc gia hạn thời gian thực hiện hoặc chấm dứt hợp đồng để bảo vệ quyền lợi của Doanh nghiệp.

  1. Về chính sách lao động:

Trong trường hợp Doanh nghiệp phải tạm ngừng hoạt động do Covid-19, người lao động phải tạm thời ngừng việc nhưng vẫn được trả lương (Khoản 3 Điều 98 Bộ luật Lao động 2012), khi đó tiền lương chi trả cho người lao động do Doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận nhưng không được thấp hơn mức tối thiểu vùng do Chính phủ quy định.

Khi tái hoạt động sau thời gian tạm ngừng do dịch bệnh, Doanh nghiệp được phép bố trí người lao động làm thêm giờ vào bất kỳ ngày nào và người lao động không được từ chối làm thêm giờ để khắc phục hậu quả của dịch bệnh (Điều 107 Bộ luật Lao động 2012).

Trong trường hợp bất khả kháng mà Doanh nghiệp buộc phải cắt giảm lao động để cân đối ngân sách, Doanh nghiệp có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng với người lao động vì lý do dịch bệnh (điểm c khoản 1 Điều 38 Bộ luật Lao động). Khi đó, Doanh nghiệp phải tuân thủ quy định về thời hạn báo trước là 30 ngày đối với hợp đồng lao động có thời hạn, 45 ngày đối với hợp đồng lao động không xác định thời hạn (khoản 2 Điều 38 Bộ luật Lao động).

Trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ ngày hợp đồng lao động chấm dứt, Doanh nghiệp và người lao động có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản có liên quan đến quyền lợi mỗi bên, đồng thời hoàn thành xác nhận và trả lại sổ bảo hiểm và các giấy tờ khác của người lao động mà Doanh nghiệp đang giữ.

Ngoài ra, trong trường hợp Doanh nghiệp nhận được sự chấp thuận từ người lao động, hai bên có thể thỏa thuận tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động (khoản 5 Điều 32 Bộ luật Lao động). Trong thời gian tạm hoãn hợp đồng, Doanh nghiệp không phải chi trả tiền lương và bảo hiểm cho người lao động. Sau thời gian tạm hoãn, Doanh nghiệp nhận lại người lao động và hai bên tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động theo nội dung đã thỏa thuận ban đầu.

  1. Về các chính sách hỗ trợ, ưu đãi:

Ngày 04/03/2020, Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành chỉ thị số 11/CT-TTg quy định về các nhiệm vụ, giải pháp cấp bách tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, bảo đảm an sinh xã hội ứng phó với dịch Covid-19. Theo đó, Thủ tướng yêu cầu các Bộ và cơ quan ban ngành kịp thời tổng hợp, đề xuất, trình lên Thủ tướng ngay trong tháng 3 để phê duyệt các chính sách hỗ trợ, ưu đãi sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp trên tất cả các lĩnh vực.

Chính sách cụ thể trong từng lĩnh vực hiện vẫn chưa được chính thức ban hành, do đó KNA Law sẽ liên tục sàng lọc, tổng hợp và cập nhật liên tục trên website: knalaw.vn các chính sách hỗ trợ, ưu đãi quan trọng được Chính phủ và các cơ quan ban ngành ban hành trong thời gian tới.

Giải pháp hạn chế thiệt hại

Để hạn chế tối đa thiệt hại do dịch bệnh Covid-19 gây ra cho Doanh nghiệp, KNA Law xin đề xuất cho các doanh nghiệp một số phương án xử lý cấp thiết như sau:

  • Đánh giá tác động của dịch đối với các hợp đồng sản xuất kinh doanh đang thực hiện, xác định các điều khoản về sự kiện bất khả kháng có được áp dụng hay không trên từng hợp đồng, và xem xét quyền lợi của Doanh nghiệp khi sửa đổi nội dung hợp đồng hoặc xấu nhất là khi phải đình chỉ hoặc chấm dứt hợp đồng. Đặc biệt, Doanh nghiệp cần thông báo cho bên đối tác về sự kiện bất khả kháng mà Doanh nghiệp có nguy cơ gặp phải trong tương lai và thống nhất phương án xử lý trên nguyên tắc thiện chí, hợp tác và đảm bảo quyền lợi đôi bên.
  • Đối với các hợp đồng mới, cần lưu ý do hiện tình hình Covid-19 đang diễn ra rất phức tạp, Doanh nghiệp có thể dự trù được và đánh giá các thiệt hại có thể xảy ra trong tương lai nên điều khoản bất khả kháng không đáp ứng điều kiện “không thể lường trước được”, vì vậy điều khoản bất khả kháng không có hiệu lực đối với các hợp đồng ký mới, do đó Doanh nghiệp cần cân nhắc cẩn trọng trong việc soạn thảo nội dung và ký kết các hợp đồng mới khi dịch bệnh chưa chấm dứt.
  • Đánh giá tình hình nhân sự hiện tại, lập kế hoạch sử dụng lao động trước và sau khi xảy ra sự kiện bất khả kháng, từ đó Doanh nghiệp cân nhắc lựa chọn hình thức tạm ngừng việc, tạm hoãn hoặc chấm dứt hợp đồng đối với người lao động. Lưu ý rằng đối với tất cả các biện pháp mà Doanh nghiệp dự kiến áp dụng đối với người lao động, ban lãnh đạo công ty cần phải tiến hành thông báo đến toàn thể người lao động, tổ chức họp thương lượng với tổ chức công đoàn, đồng thời gửi thông báo đến Phòng Lao động – Thương binh và xã hội Quận 12, Liên đoàn lao động Quận 12.
  • Đồng thời, Doanh nghiệp nên chú ý tới diễn biến và tác động của Covid-19, cập nhật liên tục các chính sách hỗ trợ, ưu đãi của nhà nước để kịp thời áp dụng cho hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty.

Trên đây là những ý kiến đóng góp của KNA Law dành cho các Doanh nghiệp đang trải qua giai đoạn khó khăn vì dịch bệnh Covid-19. Để được tư vấn và hỗ trợ chi tiết hơn, Quý khách hàng vui lòng liên hệ KNA Law qua số điện thoại: 028.6271.8777 – 0938.483.440 gặp Mr. Vĩ, hoặc địa chỉ email: contact@knalaw.vn.

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here